Բագրատունների թուլացման և Ենթակա թագավորությունների առաջացման պատճառները

Գագիկ Ա-ն Հայոց տերության վերջին հզոր թագավորն էր: Նրա մահից հետո անջատողական ձգտումներն իրենց զգալ տվեցին անգամ Անիի թագավորությունում:

Արքայական իշխանության համար պայքարը Գագիկ Ա-ի որդիների միջև վերաճեց զինված ընդհարման, որին միջամտեցին հարևան պետությունները: Ի վերջո հայոց սպարապետ Վահրամ Պահլավունու և վրաց թագավորի միջամտությամբ եղբայրները հաշտվեցին: Ավագ որդին՝ Հովհաննես-Սմբատը, որին պաշտպանում էր պալատական վերնախավը, ժառանգեց գահը՝ ստանալով Անի քաղաքը, Շիրակը և հարևան գավառները: Կրտսեր եղբայր Աշոտ Դ-ին բաժին ընկան Անիի թագավորության հարավային և արևելյան շրջանները: Հովհաննես-Սմբատի մահվանից հետո Աշոտը ժառանգելու էր նրա տիրույթները: Փաստորեն Անիի թագավորությունը մասնատվեց, իսկ նրա ենթակա թագավորությունները գործնականում անկախ դարձան: Բագրատունիների տերությունը դադարեց գոյություն ունենալուց:

1022թ. վրաց թագավորություններն ստիպված էին Տրապիզոնում հաշտության բանակցություններ սկսել բյուզանդացիների հետ: Քանի որ Հովհաննես-Սմբատը մասնակցել էր Տայքի համար մղվող պայքարին, բանակցություններին Անիի թագավորության կողմից մասնակցեց հայոց Պետրոս Գետադարձ կաթողիկոսը: Նա պատկանում էր բյուզանդամետ հոսանքին: Եվ երբ Վասիլ Բ կայսրը պահանջեց, որ Անիի թագավորությունը հանձնվի կայսրությանը, Հովհաննես-Սմբատը, կաթողիկոսի ճնշման ներքո, ստորագրեց մի խայտառակ կտակ, որով իր տիրույթներն իր մահից հետո պետք է անցնեին Բյուզանդիային: Դրանով Հովհաննես-Սմբատի թագավորությունը հայտնվեց կործանման եզրին:

Բյուզանդիան մինչ այդ Հայաստանում հասել էր նշանակալից հաջողությունների: Բյուզանդացիները չկարողացան ընկճել միայն Սասունի իշխանությունը: Դիվանագիտական ճանապարհով հաջողության չհասնելու դեպքում կայսրությունը դիմում էր զենքի: 

Այսպիսով Անին կտակվում է բյուզանդացիներին։ Անիի թագավորությունը անկում է ապրում վերջնականապես։

Փետրվար ամսվա ընթացքում կատարել եմ որոշ նախագծեր նվիրված հայ բանաստեղծներին։

Ուսումնասիրել եմ գրողների կենսագրությունները, սովորել եմ բանաստեղծություններ, կատարել եմ վերլուծություններ և հետազոտական աշխատանքներ։

Հովհաննես Թումանյան 

ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ

Ինչ եմ հասկանում մայրենի լեզու ասելով

Եթե համացանցում որոնենք մայրենի լեզու արտահայտությունը , ապա կստանանք այս պատասխանը.

Մայրենի լեզու , լեզու, որն անհատը կիրառում է ծննդյան օրից։

Ըստ իս , մայրենի լեզուն կախված է ընտանիքից։ Լսելով առաջին բառերը իր կյանքում մոր կողմից , նա ձեռք է բերում իր սեփական մայրենի լեզուն։ Սակայն տարիների ընթացքում այն կարող է փոխվել։ Իմ կարծիքով մարդու համար մայրենի է համարվում այն լեզուն , որով նա շփվում է օրվա 90 տոկոսը , կամ այն լեզուն որով նա մտածում է ։

Մարդն իր կյանքում կարող է իմանալ մի քանի լեզու շատ լավ։ Սակայն ես մայրենի կանվանեմ այն լեզուն, որը նրա ենթագիտակցության մեջ է և իր մտքերը կազմվում են դրանով։

Ես ՝ ինքս տիրապետում եմ անթերի ռուսերենով և հայերենով, բայց մայրենի եմ համարում հայերենը , քանի որ հայերեն շփվելով ինձ ավելի ազատ եմ զգում և մտքերս կազմվում եմ հայերենով ։

Jacques Prévert «Les enfants qui s’aiment»

Les enfants qui s’aiment s’embrassent debout

Contre les portes de la nuit

Et les passants qui passent les désignent du doigt

Mais les enfants qui s’aiment

Ne sont là pour personne

Et c’est seulement leur ombre

Qui tremble dans la nuit

Excitant la rage des passants

Leur rage leur mépris leurs rires et leur envie

Les enfants qui s’aiment ne sont là pour personne

Ils sont ailleurs bien plus loin que la nuit

Bien plus haut que le jour

Dans l’éblouissante clarté de leur premier amour

Սիրահարները

Աղջիկը և տղան սիրահարված են

Գիշերը համբուրվում են պատերի տակ,

Անցորդները մատնացույց են անում նրանց,

Բայց սիրահարները այստեղ չեն,

Այստեղ են միայն նրանց ստվերները,

Որոնք գիշերվա կեսին չեն կարողանում քնել

Անցորդների զայրույթից ՝

Զայրույթից, արհամարհանքից, ծիծաղից, նախանձից։

Այս երեխաները, ովքեր սիրում են միմյաց

Այստեղ չեն։

Նրանք ավելի հեռու են, քան գիշերը,

Ավելի բարձր են, քան ցերեկը։

Նրանք այնտեղ են, որտեղ լուսավորվում է նրանց սերը։

Two years ago Trisha’s firm  MAKE the mistake of sending her to Germany. Although she  STUDY German at school, she soon  DISCOVER that she  CAN NOT remember very much. She  MISS an important meeting because she  FORGET that “halb neun” in German  MEAN half past eight in English. So while she  HAVE breakfast her colleagues  BE already at the meeting. When she arrived “on time” , the meeting  ALREADY FINISH.
When she got back to England, Trisha  JOIN a German course at her local college. While she  DRIVE to work every day she  LISTEN to language CDs. In the past few weeks her German  IMPROVE a lot and now she  KNOW how to tell the time ! Right now she  STUDY hard for an examination. Next year Trisha  PLAN to spend her summer holiday in a language school near Munich. After that, she hopes that her company  SEND her to Germany again.

READING COMPREHENSION – ELEPHANTS

Elephants are large mammals of the family Elephantidae and the order Proboscidea. Traditionally, two species are recognized, the African elephant and the Asian elephant, although some evidence suggests that African bush elephants and African forest elephants are separate species. Other families of the order Proboscidea, including mammoths and mastodons are now extinct.

Elephants are scattered throughout sub-Saharan Africa, South Asia, and Southeast Asia. Male African elephants are the largest surviving terrestrial animals and can reach a height of 4 m (13 ft) and weigh 7,000 kg (15,000 lb).

All elephants have several distinctive features the most notable of which is a long trunk or proboscis, used for many purposes, particularly breathing, lifting water and grasping objects. Their incisors grow into tusks, which can serve as weapons and as tools for moving objects and digging. Elephants’ large ear flaps help to control their body temperature. Their pillar-like legs can carry their great weight. African elephants have larger ears and concave backs while Asian elephants have smaller ears and convex or level backs.

One of the biggest threats to elephant populations is the ivory trade, as the animals are poached for their ivory tusks. Other threats to wild elephants include habitat destruction and conflicts with local people. Elephants are used as working animals in Asia. In the past they were used in war; today, they are often put on display in zoos and circuses.

COMPREHENSION:

1. Mammoths and mastodons live in Africa.
   a.  True
   b.  False
2. Elephants live in all continents.
   a.  True.
   b.  False.
3. Ivory trade is the main threat that elephants are facing.
   a.  True
   b.  False

Հովհաննես Թումանյան 

Բանաստեղծ, արձակագիր, գրական, ազգային և հասարակական գործիչ Հովհաննես Թումանյանը ծնվել է 1869թ. փետրվարի 19-ին: Թումանյանի ստեղծագործություններում մարմնավորված են հայ ժողովրդի հավաքական իմաստնությունն ու հանճարը, նրա տենչերն ու երազանքները: 

Հովհաննես Թումանյանն սկզբնական կրթությունն ստացել է հայրենի գյուղում, ապա Ջալալօղլիում (այժմ՝ Ստեփանավան): 1883թ.-ից բնակվել է Թիֆլիսում: 1883-1887թթ. սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում: 1893թ.-ից աշխատակցել է «Աղբյուր», «Մուրճ», «Հասկեր», «Հորիզոն» պարբերականներին, զբաղվել գրական և հասարակական գործունեությամբ:

Նա գրել է բանաստեղծություններ, պոեմներ, քառյակներ, բալլադներ, պատմվածքներ ու հեքիաթներ, ակնարկներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ: Գրողի լեզուն և մտածողությունը պարզ են, ժողովրդական: Նա խորությամբ է արտացոլել հայ ժողովրդի հոգեբանությունը, մտքերն ու ձգտումները: Թումանյանն իր քնարերգության մեջ արծարծել է հայրենասիրական, սոցիալական, քաղաքական, փիլիսոփայական, սիրային թեմաներ: Թումանյանը գրականության զարգացման հիմնական աղբյուր է համարել բանահյուսությունը: Այս սկզբունքով են ստեղծված «Սասունցի Դավիթ» (անավարտ), «Թմկաբերդի առումը» պոեմները, «Ախթամար», «Փարվանա» բալլադները: «Հառաչանք» (անավարտ), «Լոռեցի Սաքոն», «Մարոն» և «Անուշ» պոեմներում պատկերել է հայ նահապետական գյուղը՝ իր բարքերով, սովորույթներով, սոցիալ-կենցաղային հակասություններով: «Անուշ» պոեմում հավերժական ու անմահ սիրո հուզիչ պատմություն է: Հերոսուհին՝ Անուշը, կորցնելով իր սերը, կորցնում է նաև հոգեկան հավասարակշռությունը, չի կարողանում ապրել «պաղ ու տխուր» աշխարհում և իրեն նետում է գետը՝ վիշտը խառնելով Դեբեդի ալիքներին: Պոեմում Թումանյանը քննադատել է գյուղի հնացած, քարացած սովորույթները և նեղմիտ պատվախնդրությունը:  Թումանյանը ծավալել է նաև հասարակական և գրական լայն գործունեություն: 1905-1906թթ. հաշտարար դեր է կատարել ցարական կառավարության հրահրած հայ-թաթարական կռիվների ժամանակ, որի պատճառով 2 անգամ ձերբակալվել է: 1918թ. հայ-վրացական պատերազմի ժամանակ խստագույնս քննադատել է 2 հավատակից ժողովուրդների թշնամությունը հրահրողներին: 1899թ. նրա նախաձեռնությամբ Թիֆլիսում ստեղծվել է «Վերնատուն» գրական խմբակը, որի անդամներն էին Ավետիք Իսահակյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Լևոն Շանթը, Ղազարոս Աղայանը, Պերճ Պռոշյանը, Նիկոլ Աղբալյանը և ուրիշներ: Թումանյանի բազմաթիվ երկեր թարգմանվել են ռուսերեն, վրացերեն, տաջիկերեն, ուզբեկերեն, լիտվերեն, անգլերեն, պարսկերեն, իտալերեն, իսպաներեն, արաբերեն, ճապոներեն, շվեդերեն, չինարեն և այլ լեզուներով: Երևանում գործում է Թումանյանի թանգարանը, Դսեղում՝ տուն-թանգարանը: Նրա անունով են կոչվել Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտը, հրապարակ Մոսկվայում, Երևանի տիկնիկային թատրոնը, փողոցներ, դպրոցներ, գրադարաններ Երևանում և Այսրկովկասի տարբեր վայրերում: 1980թ. սահմանվել է Հայաստանի գրողների միության՝  Թումանյանի անվան ամենամյա մրցանակը: 1957թ. օպերայի և բալետի թատրոնի շենքի առջև կանգնեցվել է նրա հուշարձանը: ՀՀ թղթադրամներից մեկի վրա պատկերված է Թումանյանի դիմանկարը: Մահացել է 1923թ.-ի մարտի 23-ին:

ԱՓՍՈ՜Ս…

Լըսի՛ր, սիրտըս երգ է ասում,
Նըվո՜ւմ, նըվո՜ւմ անդադար,
Լաց է լինում ու ափսոսում
Ինչ որ չըկար… ինչ որ կար…

Ափսոսում է ինքը իրան,
Այնպես կամա՜ց, այնքան խո՜ր…
Ափսո՜ս, որ չես լըսում նըրան―
Իմ սև սըրտին սըգավոր։

Հին։ Մագնեսիայի ճակատամարտ։Ճակատամարտը տեղի է ունեցել Սելևկյան թագավորության և հռոմեացիների միջև ,Մագնեսիա քաղաքի շրջակայքում , մ.թ.ա.190 թվականին։

Հռոմը հաղթելով հնարավորություն ստացավ տարածել իր ազդեցությունը Փոքր Ասիայում ։ Իսկ Սելևկյանների պարտության հետևանքով, իրենց անկախ հայտարարեցին Արտաշես Ա-ն Մեծ Հայքում և Զարեհը, Ծոփքի թագավորությունում։

Ապպիանոսն ու Լիվիոսը գրում են, որ հռոմեացիների զորքում կար 30 հազար ռազմիկ, իսկ սելևկյանների զորքում՝ 70 հազար:Սակայն հակառակորդները չէին կարող թվական նման տարբերություն ունենալ, և երկու կողմն էլ ունեցել են մոտ 50 հազար զինվոր: Պատմիչները թվական նման անհավասարություն են հաղորդում պարզապես փառաբանելու համար Հռոմին և ընդգծելու հռոմեացիների ուժն ու անպարտելիությունը: 

Նոր։ Կորեական պատերազմ։Պատերազմը իրենից ներկայացնում էր կոնֆլիկտ Հարավային և Հյուսիսային Կորեաների միջև,որը տևել է 1950 թվականի հունիսի 25-ից 1953 թվականի հուլիսի 27-ը ։Սակայն պատերազմի պաշտոնական ավարտը դեռևս հայտարարված չէ։

Սառը պատերազմի ժամանակներից այս կոնֆլիկտը հաճախ որակվում էր որպես ԱՄՆ-ի, իր դաշնակիցների և Չինական Ժողիվրդական Հանրապետության ու ԽՍՀՄ-ի միջև պատերազմի հետևանք։ Հյուսիսային կոալիցիայի մեջ էին մտնում Հյուսիսային Կորեան և իր զինված զորքերը, չինական բանակը (քանի որ պաշտոնապես համարվում էր, որ Չինական Ժողովրդական Հանրապետությունը կոնֆլիկտին չէր մասնակցում, չինական կանոնավոր զորքերը կազմում էին այսպես կոչված «Չինական ազգային կամավորներ»միությունը), ԽՍՀՄ-ը, որը նույնպես պաշտոնապես չէր մասնակցում պատերազմին, բայց մեծամասամբ իր վրա էր վերցրել դրա ֆինանսավորումը, ինչպես նաև չինական զորքերի մատակարարումը։

Ռազմական մեծաթիվ խորհրդատուներ և մասնագետներ Հյուսիսային Կորեայից հետ էին կանչվել մինչ պատերազմի սկսվելը, իսկ պատերազմի ժամանակ նորից մեկնել էին ետ՝ որպես Խորհրդային Միության հեռագրության կոմիտեի անդամներ։ Հարավից պատերազմին մասնակցություն են ունեցել Հարավային Կորեան, Մեծ Բրիտանիան և ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերը։

a)true

b)folse

c)folse

d)true

e)true

f)folce

Վահան Տերյան (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան)՝ նշանավոր հայ բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ։ Ծնվել է 1885թ հունվարի 28-ին Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ 1897թ Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։

1899թ Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի եւ այլ՝ ապագայում հայտնի դարձած, անձնավորությունների հետ։ Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906թ, այնուհետեւ ընդունվում Մոսկվայի համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձեռբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։

1908թ Թիֆլիսում լույս է տեսնում Տերյանի ստեղծագործությունների “Մթնշաղի անուրջներ” ժողովածուն, որը շատ ջերմ է ընդունվում թե՛ ընթերցողների, եւ թե՛ քննադատների կողմից։ 1915 «Մշակ» թերթում հրատարկվում է բանաստեղծի հայրենասիրական բանաստեղծությունների «Երկիր Նաիրի» շարքը։

1917 հոկտեմբերին Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշեւիկյան հեղափոխությանը եւ այն հաջորդած քաղաքացիական պատերազմին։ Լենինի ստորագրությամբ մանդատով մասնակցում է Բրեստի խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը։ 1919 Տերյանը՝ լինելով Համառուսական Կենտրոնական Գործկոմի անդամ, առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան (այժմյան միջինասիական հանրապետություններ), սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում, ուր եւ վախճանվում է 1920թ հունվարի 7-ին:

Վահան Տերյանն իր բանաստեղծությունների մեծ մասը համախմբել է առանձին շարքերի մեջ («Մթնշաղի անուրջներ», «Գիշեր և հուշեր», «Ոսկի հեքիաթ», «Երկիր Նաիրի» և այլն): Արևելահայ բանաստեղծության մեջ Տերյանն առաջինն էր, որ դասական մակարդակի հասցրեց շարքերով գրելու սկզբունքը: Տերյանը մտածում և ստեղծագործում էր ոչ միայն առանձին բանաստեղծությունների, այլև շարքերի միջոցով: Շարքի մեջ մտնող յուրաքանչյուր բանաստեղծություն ներքին կապ ունի քնարական շարքի ընդհանուր մոտիվների ու տրամադրությունների հետ և դրանով իսկ ամբողջացում է շարքի մեջ ներկայացվող հիմնական գիծը: Իր հերթին շարքի մեջ մտնող յուրաքանչյուր բանաստեղծություն նրանից դուրս կարող է ընկալվել որպես առանձին ստեղծագործություն: Այդպիսին նաև Տերյանի բանաստեղծությունները:

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ (ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆ)

ԱՂՈՏՔ

Քո պայծառ գահի անհաս բարձունքից

Մի՛ մերժիր սրտիս աղոթքը անբիծ …

ՍԱՖՈ

Ես ընկա անդունդները խավար,

— Իմ ցնո՛րք, նորից քեզ եմ կանչում.

Մոռացա ուղիներըս պայծառ,

Իմ սրտում դառը մութն է շնչում։

Դու անմութ աշխարհում ես ապրում,

Հիշի՛ր դու խավարում տանջվողին,

Քո սրտում արևներ են վառվում,

Արևիր սև կյանքիս մութ ուղին։

Հավիտյան ինձ քո սերն է այրում,

Դու լուսե՜ղ … Ինձ խավարն է ճնշում։

Ես մեռնում եմ այս մութ վիհերում…

Հեռավո՛ր, քեզնից չեմ տրտնջում…

МОЛИТВА

посвящается отцу

Любви проповедник! Сегодня я вновь

Взываю к тебе с бесконечной тоской.

Явись, беспечальный, чтоб снова любовь

Усталой душе даровала покой!

Пусть твой всепрощающий взор озарит

Мир темный страданий и горестных пут, —

Так с ясного неба, где солнце горит,

На землю лучи золотые текут.

Надежды покинули сердце, ушли,

Сомнения душу окутали тьмой, —

К тебе я взываю с остывшей земли:

«Явись! Раздели мое горе со мной!

О ты, беспечальный и кроткий, явись мне скорей,

Утешь мое сердце любовью бессмертной своей!»

ՃԱՄՓԱԲԱԺԱՆ

Կանգնած եմ նորից ահեղ անտառում

Ճանապարհների բաժանումի մոտ.

Հանգչում են վերջին կրակներն աղոտ,

Ու մութն է կրկին իջնում ու փռվում…

Անցած օրերըս շարքերով դալուկ

Շողում են ահա և անհետանում.

Չըգիտեմ կյանքը ինձ ո՞ւր է տանում. —

Ամեն ինչ հարց է, մթին հանելուկ։

Ծեծում են կուրծքըս քամիները բիրտ,

Հազար ձայներով անտառն է խոսում,

Ես ուղիների լաբիրինթոսում,

Եվ ողջը օտար, ողջը խստասիրտ։

Կանգնած եմ նորից ահեղ անտառում

Մութ ուղիների բաժանումի մոտ.

Պարզված է սիրտըս հեռուն ու հեռուն,

Այրում է հոգիս, անհուն մի կարոտ…

РАСПУТЬЕ

Вот опять, как случалось не раз,

Я в угрюмом лесу на распутье.

Меркнет свет, и, исполненный жути,

Мрак повсюду, хоть выколи глаз.

Только вспыхнет и канет во тьму

Суета и никчемность былого.

Жизнь ведет меня, словно слепого

Поводырь, а куда — не пойму.

Ветер с каждой минутой лютей.

Лес шушукает тысячеусто.

Все на свете и чуждо и пусто.

Я пропал в лабиринте путей.

Я стою, как случалось не раз,

Безнадежно устав, на распутье.

Как мне хочется света и сути,

Как темно мне и горько сейчас…

ԱՇՈՒՆ

Մեգ է, անձրև ու մշուշ

Իմ այգում մերկ,

Դառը թախիծ ու վերհուշ, —

Անվախճան երգ։

Հողմն է լալիս թփերում

Մերկ ու վտիտ.

Ցուրտ է, խավար է հեռուն

Եվ անժպիտ։

Սիրտըս թախծոտ ու խոցոտ,

Հոգիս հիվանդ, —

Ո՞վ արևոտ ու բոցոտ

Կըվառե խանդ։

Տունըս ավեր ու խավար՝

Օրըս անլույս,

Ո՞վ կըվառե ոսկեվառ

Երազ ու հույս….

ОСЕНЬ

Сад обнажен в тумане,

Мгла у крыльца.

Горечь воспоминаний —

Песнь без конца.

Ветер скулит с надрывом —

Жизнь, мол, одна, —

И под дождем тоскливым

Даль холодна.

И одиноко взгляду

Ночью и днем.

Кто воскресит отраду

В сердце больном?

В этом приюте краха

И темноты

Кто воскресит из праха

Пламень мечты?

The only animal aparat from humans whitch gets sunburn.A name for people who are afraid of spiders.A person who studies birds.The scientist who developed the theory of evolutionthe largest animal that has ever lived.